उपमन्यु शिव स्तोत्रम्
Upamanyu Shiva Stotram
Jaya Shankara Parvati Pate
❀ ❀ ❀
A powerful hymn of devotion to Lord Shiva, attributed to the sage Upamanyu. This stotra is a heartfelt prayer of a devotee in distress, seeking the grace and vision of Mahadeva. Through beautiful imagery and profound metaphors, the verses express complete surrender, the pain of separation from the Divine, and the longing for liberation. The final verses promise blessings to those who recite this sacred hymn.
About Sage Upamanyu: According to the Mahabharata, Upamanyu was a great devotee of Lord Shiva who performed intense penance to obtain the vision of the Divine. His stotra is considered one of the most powerful prayers to Shiva, expressing both the anguish of spiritual seeking and the ultimate joy of divine grace.
जय शङ्कर पार्वती पते मृड शम्भो शशि- खण्ड-मण्डन
मदनान्तक भक्त वत्सल प्रिय-कैलास दया सुधाम्बुधे।। १
सदुपाय कथास्वपण्डितो हृदये दुःख शरेण खण्डितः
शशि खण्ड शिखण्ड मण्डनं शरणं यामि शरण्यम् ईश्वरम् ।।२
महतः परितः प्रसर्पतस् तमसो दर्शन भेदिनो भिदे
दिन -नाथ इव स्वतेजसा हृदय-व्योम्नि मनाग् उदेहि नः।।३
न वयं तव चर्म-चक्षुषा पदवीम् अप्युप वीक्षितुं क्षमाः
कृपयाsभयदेन चक्षुषा सकलेनेश विलोकयाशु नः।।४
त्वद्-अनुस्मृतिर् एव पावनी स्तुति-युक्ता न हि वक्तुम् ईश सा
मधुरं हि पयः स्वभावतो न नु कीदृकग सित-शर्करान्वितम् ।।५
सविषोs प्यमृतायते भवानग शव-मुण्डाभरणोsपि पावनः
भव एव भवान्तकस् सताम् सम-दृष्टिर् विषमेक्षणोsपि सन् ।।६
अपि शूल-धरो निर्-आमयो दृढ-वैराग्य-रतो sपि राग-वान्
अपि भैक्ष्य-चरो महेश्वरश् चरितं चित्रम् इदं हि ते प्रभो ।।७
वितरत्यभि-वाञ्छितं दृशा परि-दृष्टिः किल कल्प-पादपः
हृदये स्मृत एव धीमते ननु तेsभीष्ट फल-प्रदो भवान्।।८
सहसैव भुजङ्ग-पाशवान् विनि-गृह्णाति न यावद्-अन्तकः
अभयं कुतु तावद् आशु मे गत-जीवस्य पुनः किम् औषधैः।।९
सविषैर् इव भीम-पन्नगैर् विषयैर् एभिर् अलं परिक्षतम्
अमृतैर् इव सम्भ्रमेण माम् अभि-षिञ्चाशु दयाव-लोकनैः।।१०
मुनयो बहवोsद्य धन्यताम् गमिताः स्वाभि-मतार्थ-दर्शिनः
करुणा-कर येन तेन माम् अवसन्नं ननु पश्य चक्षुषा ।।११
प्र-णमाम्यथ यामि चापरं शरणं कं कृपणा-sभय-प्रदम्
विरहीव विभो प्रिया-मयं परि-पश्यामि भवन्-मयं जगत् ।।१२
बहवो भवताs नु-कम्पिताः किमितीशान न माsनु -कम्पसे
दधता किमु मन्दरा-चलं परमाणुः कमठेन दुर्धरः ।।१३
अशुचिं यदि माsनु-मन्यसे किम् इदं मूर्ध्नि कपाल-दाम ते
उत शाठ्यम् असाधु-सङ्गिनं विष-लक्ष्माsसि न किं द्वि-जिह्व-दृक् ।।१४
क्व दृशं वि-दधामि किं करोम्यनु-तिष्ठामि कथं भया-कुलः
क्व नु तिष्ठसि रक्ष रक्ष माम् अयि शम्भो शरणागतोs स्मि ते।।१५
वि-लुठाम्यवनौ किम् आकुलः किम् उरो हन्मि शिरश् छिनद्मि वा
किम् उ रोदिमि रारटीमि किं कृपणं मां न यद् ईक्षसे प्रभो ।।१६
शिव सर्वग शर्व शर्मद प्रणतो देव दयां कुरुष्व मे
नम ईश्वर नाथ दिक्पते पुनर् एवेश नमो नमोsस्तु ते ।।१७
शरणं तरुणेन्दु-शेखरः शरणं मे गिरि-राज-कन्यका
शरणं पुनर् एव ताव् उभौ शरणं नान्यद् उपैमि दैवतम् ।।१८
उपमन्यु-कृतं स्तवोत्तमं जपतश् शम्भु-समीप-वर्तिनः
अभि -वाञ्छित-भाग्य सम्पदः परमायुः प्र-ददाति शङ्करः ।।१९
उपमन्यु-कृतं स्तवोत्तमं भजते यस् तु शिवस्य सन्निधौ
शिव लोकम् अवाप्य सोsचिरात् सह तेनैव शिवेन मोदते ।।२०
✦ ✦ ✦
The Fruits of Devotion: The final two verses promise that those who recite this hymn with devotion in the presence of Lord Shiva will receive desired blessings, longevity, and ultimately attain Shivaloka (the abode of Shiva) to rejoice eternally with the Lord. This stotra thus serves both as a prayer of supplication and as a path to liberation through devotion.