कोरणा कोविडम्
Corona Kovidam — A Pandemic Reflection
A profound Sanskrit composition reflecting on the COVID-19 pandemic. This 22-verse poem weaves mythology (Brahma creating Corona), social commentary (lockdowns, masks, isolation), philosophical insight (unity in crisis, humility before nature), and environmental awakening (cleaner air, rivers). A timeless meditation on humanity's relationship with nature and the lessons from global adversity.
❀ ❀ ❀
Note: This composition treats the pandemic through the lens of Sanskrit poetic tradition, using mythological frameworks to explore contemporary experiences. Key themes include: the voice of nature crying out, Brahma's creation of Corona as a teacher, humanity's hubris and subsequent awakening, and Earth's brief respite during lockdowns.
समग्रे भुवर्लोक भूलोक नाके
अशान्तिः सृतासीन् मनुष्येश्वरेभ्यः ।
ततस्ते तमागुः स्वयम् भूतभूतिम्
भुवि क्षोभणं क्षोभितुम् भूमिजास् ते ।।१
।।१
न भीयास्त यात क्षितिं मा लपध्वम्
अहं साधये मार्ग मेकं द्रुतं तम् ।
मदीयात् सृजासम्पदः कोशतस् ताम्
रुजाकारिणीं कोरणाम् ऊर्जयामि ।।५
।।५
रुवन्तो रुदन्तो रुजन्तो रुषन्तः
रुटन्तो रियन्तो रिफन्तो रुठन्तः ।
इतस् तत्र सर्वत्र सन् त्रस्य सन्ति
अहो हा नरान् कोरणोर्जाविकीर्णान् ।।८
।।८
अपूर्वे समग्रैकनीडे प्रपञ्चे
पृचापर्चनाभ्याम् ऋते किं प्रवर्ते ।
प्रपूर्वेद् विषं फुप्फुसे फुल्ल आस्ये
पृचापर्चनाभ्याम् मृते मय्यहो किम् ।।९
।।९
समूहे स्थिते चेत् प्रवर्तेत रोगोs-
-समूहे स्थिते चेन् मनोरोग एषः ।
समाजस्थितिः का भवेद् ये नियुक्ताः
यदि स्युः स्वसद्मन्युपस्था न संसद् ।।११
।।११
समस्यापहारार्थम् एकैव वीथी
समेकत्वम् आस्थाय चेतांसि सम्यक्।
अहङ्कारमूढां प्रगल्भां वृथा वाक्-
चितिं चिन्तनां चैव सञ्चूर्य चेतेत् ।।१२
।।१२
तथा कर्हिचित् सम्बभूवेह भूमौ
कदा ह्येकतां सेधुरेवात्र काकाः ।
समाने हि देशे च राज्ये च गेहे
वदैकत्वमापुः प्रयत्ने कृतेsपि ।।१४
।।१४
Nature's Healing: Verses 18-20 describe Earth's environmental recovery during lockdowns—purified forests, clear rivers (Ganga flowing crystal-clear), closed ozone holes. A poignant reminder of nature's resilience when humanity steps back.
अरण्येषु वातः प्रशुद्धो बभूव
अनार्टीक ओजोन रन्ध्रं पिधत्ते ।
नदीषूपलौपम्यलावण्यवारा
ससाराम्भसा स्फाटिकेनाशु गङ्गा ।।१९
।।१९
इतावान् नरो खिन्नभिन्नान्तकारी
स्वकं दुष्टरुष्टातिशिष्टापराधम्।
अभिज्ञाय भूमिं चिराद्धिंसितां ताम्
सिताजन्मनोs पि क्षमां याचितारः ।।२०
।।२०
सुतेष्वन्वरोत्स्ये परं पूर्वमेव
पुनर् वर्तयन्ते च मां सन्तुफन्ति ।
इतीत्थं न मत्वा दयाक्लिन्नचित्ता
कुरन्तीं कोरोनां तिरस्यिष्यति स्राक् ।।२१
।।२१
अतो बालकाः कर्णयन्तु क्वचिद् वः
जिहासा जिघृत्सा जिघांसा जिघत्सा ।
न सन्तु क्षमादानतृप्तीश्वरार्चा
तु सन्तु क्षमाजाः स्मरन्तु ह्यजस्रम् ।।२२
।।२२
✦ ✦ ✦
The Poem's Message: Corona Kovidam is not merely about a virus—it's a philosophical mirror held up to humanity. It asks: What does it take for us to unite? To humble ourselves before nature? To remember compassion and forgiveness? The pandemic, framed as a divine teacher, forced humanity to confront these questions. The poem ends with a call to the young: let greed, violence, and arrogance not return. Let the lessons of forgiveness endure.